mariagift
Το νερό μοιάζει ίσως με το πιο αθώο πράγμα που μπορεί να αγγίξει τα μαλλιά μας. Δεν βάφει, δεν ξανοίγει, δεν αλλάζει μόνιμα τη δομή τους. Κι όμως, από τη στιγμή που μια τρίχα βρέχεται μέχρι τη στιγμή που θα στεγνώσει, περνά από μια σειρά φυσικών αλλαγών που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται.
Δεν πρόκειται απλώς για μια στεγνή τρίχα που έγινε… βρεγμένη. Για λίγο, είναι ένα διαφορετικό υλικό!
Το νερό δεν μένει μόνο στην επιφάνεια. Όταν τα μαλλιά έρχονται σε επαφή με το νερό, ένα μέρος του εισχωρεί στο εσωτερικό της τρίχας. Η τρίχα απορροφά νερό και διογκώνεται. Η αλλαγή αυτή γίνεται κυρίως κατά τη διάμετρό της και πολύ λιγότερο κατά το μήκος. Παράλληλα, το νερό αλληλεπιδρά με τη δομή της κερατίνης και επηρεάζει προσωρινές αλληλεπιδράσεις, ιδιαίτερα εκείνες στις οποίες συμμετέχουν δεσμοί υδρογόνου.
Και κάπου εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Γιατί ένα βρεγμένο μαλλί συμπεριφέρεται διαφορετικά; Αν πάρουμε μια στεγνή τρίχα και προσπαθήσουμε να την τεντώσουμε και κάνουμε το ίδιο με μια βρεγμένη, η συμπεριφορά της δεν είναι ίδια. Η παρουσία νερού λειτουργεί ως πλαστικοποιητικός παράγοντας, δηλαδή η ακαμψία της τρίχας μειώνεται και η ίνα μπορεί να επιμηκυνθεί περισσότερο όταν της ασκηθεί δύναμη. Αυτό όμως δεν αποδίδεται σωστά με τη φράση «τα βρεγμένα μαλλιά είναι απλώς πιο αδύναμα». Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το νερό μεταβάλλει προσωρινά τις μηχανικές ιδιότητες της τρίχας. Όταν αυτή η διαφορετική συμπεριφορά συνδυαστεί με έντονο τράβηγμα, κόμπους και τριβή, μπορεί να προκύψει μηχανική φθορά. Με άλλα λόγια, το νερό δεν είναι από μόνο του ο εχθρός. Σημασία έχει και τι κάνουμε στην τρίχα όσο είναι βρεγμένη.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία είναι ότι η βρεγμένη τρίχα μπορεί να είναι περισσότερο εύκαμπτη αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το ξεμπέρδεμά της γίνεται αυτόματα ασφαλέστερο. Όταν πολλές τρίχες βρίσκονται μαζί μπαίνει στο παιχνίδι ένας ακόμη παράγοντας, η τριβή. Οι ίνες έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, δημιουργούνται κόμποι και η χτένα πρέπει να υπερνικήσει την αντίσταση για να περάσει ανάμεσά τους. Αν τραβάμε τη χτένα με δύναμη μέσα από έναν κόμπο η τάση μεταφέρεται στην ίδια την τρίχα. Εδώ αποκτά διαφορετικό νόημα και το conditioner.
Δεν βρίσκεται στα μαλλιά μόνο για να τα αισθανόμαστε απαλά. Τα συστατικά περιποίησης μπορούν να βελτιώσουν την ολίσθηση των τριχών, να μειώσουν την τριβή και να διευκολύνουν το χτένισμα. Η απαλότητα, επομένως, δεν είναι μόνο θέμα αίσθησης.
Και μετά τα μαλλιά στεγνώνουν… Καθώς το νερό απομακρύνεται αλλάζει ξανά η μηχανική κατάσταση της τρίχας και οι προσωρινές αλληλεπιδράσεις της κερατίνης αναδιαμορφώνονται.
Αυτό το καθημερινό φαινόμενο βρίσκεται πίσω από κάτι που οι κομμωτές αξιοποιούν εδώ και δεκαετίες: το προσωρινό styling. Rollers, πλεξούδες, τύλιγμα και άλλες τεχνικές μπορούν να δώσουν στα μαλλιά ένα διαφορετικό προσωρινό σχήμα. Όταν η τρίχα στεγνώσει σε αυτή τη θέση, οι δεσμοί υδρογόνου συμβάλλουν στη διατήρησή του. Μέχρι να εμφανιστεί ξανά αρκετό νερό ή υγρασία. Γι’ αυτό ένα χτένισμα μπορεί να αλλάξει χωρίς να έχει συμβεί καμία μόνιμη χημική μεταβολή στην τρίχα. Το νερό μπορεί να μην κάνει περμανάντ αλλά συμμετέχει ενεργά στο προσωρινό styling!
Όλες οι τρίχες αντιδρούν το ίδιο; Όχι ακριβώς. Μια τρίχα που έχει υποστεί επαναλαμβανόμενο ξάνοιγμα, βαφή ή άλλες επιβαρυντικές διεργασίες δεν έχει απαραίτητα την ίδια επιφάνεια και τις ίδιες μηχανικές ιδιότητες με μια σχετικά άθικτη τρίχα. Όταν η δομή της ίνας έχει ήδη υποστεί φθορά, η συμπεριφορά της απέναντι στο νερό, την τριβή και το χτένισμα μπορεί επίσης να αλλάξει. Γι’ αυτό τα πολύ ξανοιγμένα ή καταπονημένα μαλλιά χρειάζονται ιδιαίτερα ήπιους χειρισμούς όταν είναι βρεγμένα.
Hygral fatigue: επιστήμη ή ένας ακόμη όρος του haircare;
Τα τελευταία χρόνια ο όρος hygral fatigue εμφανίζεται όλο και συχνότερα στα social media. Περιγράφεται συνήθως ως «κόπωση» της τρίχας από τους επαναλαμβανόμενους κύκλους διόγκωσης όταν βρέχεται και συρρίκνωσης όταν στεγνώνει. Ακούγεται απολύτως λογικό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί και με τον τρόπο που συχνά παρουσιάζεται online.
Γνωρίζουμε ότι το νερό εισέρχεται στην τρίχα, προκαλεί διόγκωση και μεταβάλλει προσωρινά τις μηχανικές ιδιότητές της. Υπάρχουν επίσης επιστημονικές δημοσιεύσεις στις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί ο όρος hygral fatigue. Αυτό που δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς είναι ότι το φυσιολογικό, επαναλαμβανόμενο βρέξιμο και στέγνωμα της ανθρώπινης τρίχας προκαλεί από μόνο του μια αναπόφευκτη μορφή συσσωρευμένης «κόπωσης». Άρα, δεν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε το νερό ή να αποφεύγουμε το λούσιμο για να «προστατεύσουμε» τα μαλλιά από το hygral fatigue. Πρόκειται για ένα καλό παράδειγμα του πώς ένας επιστημονικοφανής όρος μπορεί να αποκτήσει στα social media πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα από εκείνη που του δίνουν τα διαθέσιμα στοιχεία.
Τι αλλάζει αυτό στην καθημερινή φροντίδα; Ίσως λιγότερα απ’ όσα περιμέναμε. Δεν χρειάζεται μια μεγάλη λίστα απαγορεύσεων. Χρειάζεται απλώς να θυμόμαστε ότι τα βρεγμένα μαλλιά δεν συμπεριφέρονται όπως τα στεγνά. Άρα, αποφεύγουμε το έντονο τρίψιμο με την πετσέτα, δεν τραβάμε τη χτένα μέσα από τους κόμπους και περιορίζουμε το υπερβολικό τέντωμα ή το πολύ σφιχτό πιάσιμο ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ήδη ευαισθητοποιημένα μαλλιά. Το ξεμπέρδεμα γίνεται σταδιακά με κατάλληλο εργαλείο και όταν χρειάζεται με ένα προϊόν με μαλακτικούς και ενυδατικούς παράγοντες, βοηθώντας τη μειώσει της τριβής. Όχι επειδή η τρίχα γίνεται ξαφνικά «ανυπεράσπιστη» όταν βρέχεται αλλά επειδή βρίσκεται προσωρινά σε διαφορετική φυσική κατάσταση.
Ίσως λοιπόν το ενδιαφέρον ερώτημα να μην είναι: «Το νερό κάνει κακό στα μαλλιά;» Αλλά: «Τι κάνουμε εμείς στα μαλλιά όσο το νερό αλλάζει τον τρόπο που συμπεριφέρονται;». Γιατί άλλο είναι να κατανοούμε τη συμπεριφορά της τρίχας και άλλο να φοβόμαστε το νερό.